Etna

Al vroeg mijn bed uit. Want vanuit Castelmola is het toch nog wel anderhalve uur rijden naar het begin punt van de wandeling: Crateri Silverstri. Auto geparkeerd en natuurlijk ben ik bijna een uur te vroeg. De winkels waren nog dicht, maar ik kan de tijd vullen met een bezoek aan een oude krater.

De Silvestri krater, waar deze foto van is, ligt halverwege de vulkaan en is eenvoudig te bereiken vanaf de parkeerplaats. Deze kraters, van de uitbarsting van 1892, liggen namelijk direct naast de weg en zijn vanaf de grote parkeerplaats na een paar meter goed te bereiken.
Niet helemaal de ruige, ongerepte ervaring zoals in de dampende topregio, maar wel een schitterend kleurenpalet tussen de grond en de beginnende vegetatie. De uitgedoofde Silvestri-kraters zijn allemaal toegankelijk zonder gevaar, zodat je zonder dat het je veel moeite kost over de kraterbodem kunt lopen. Om de kraterhelling in te gaan, is slechts een lichte fysieke conditie vereist. Zeker leuk met kinderen, maar let wel op: het zijn allemaal kleine losse steentjes.

Ja ook goedendag. En waar gaan we naar toe? Wijs het maar aan. Ja daar helemaal naar boven, naar het allerhoogste puntje op deze foto, rechts.

Die zullen we maar kopen als we weer heelhuids beneden zijn.

Deze onbewoonde iconische locatie omvat 19.237 hectare op het hoogste deel van de Etna, aan de oostkust van Sicilië. Het is de hoogste Mediterrane eilandberg en de meest actieve stratovulkaan ter wereld. De eruptieve geschiedenis van de vulkaan kan tot 500.000 jaar worden teruggevoerd en ten minste 2.700 jaar van deze activiteit is gedocumenteerd. De vulkaan ondersteunt ook belangrijke terrestrische ecosystemen, waaronder inheemse flora en fauna en zijn activiteit maakt het gebied een natuurlijk laboratorium voor de studie naar ecologische en biologische processen. De diverse en toegankelijke kraters, sintelkegels, lavastromen en de Valle de Bove kloof maken de berg Etna een goede plek voor onderzoek en onderwijs.

Ga ik met de bus? Nee, ik ben een stoere meid, ik neem eerste de kabelbaan en dag ga ik met een groep, onder begeleiding van een gids, naar boven klimmen. Eenvoudig toch? Dat lukte op de Vesuvius ook, waarom hier dan niet?

De top van de Etna verandert door de jaren heen. Anno 2021 heeft de vulkaan vijf actieve hoofdkraters:

• Voragine (ontstaan 1950),
• de noordoostkrater (ontstaan 1911),
• Bocca Nuova (ontstaan in 1968),
• de zuidoostkrater (ontstaan in 1971),
• de nieuwe zuidoostkrater (ontstaan in 2007).

De zuidoostkrater wijzigde in 2007. De flank van de krater scheurde open en er ontstond een nieuwe kratermond. Daarna gingen de uitbarstingen verder via deze 'pit crater', die nu de 'nieuwe zuidoostkrater' wordt genoemd. De nieuwe krater is de actiefste krater en groeide zeer snel door het grote aantal uitbarstingen. Alleen al in de periode van januari tot en met november 2011 groeide de Etna al zo'n 200 meter, en is daarmee 's werelds snelst groeiende vulkanische berg. Daarna bleef de krater groeien in hoogte en omvang. De vulkanologen van het Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia (INGV) meldden in januari 2014 na een GPS-meting dat de 3290 meter hoge oude top van de zuidoostkrater is overtroffen door de nieuwe zuidoostkrater.

De Etna bestaat uit twee vulkaantypes: tot ongeveer 2700 meter is de Etna een schildvulkaan, de top is een stratovulkaan.

Bij een schildvulkaan is het magma in de magmahaard dun en vloeibaar. Het kan daardoor makkelijk naar het aardoppervlak doordringen. De hellingen die daardoor ontstaan zijn minder steil dan bij een stratovulkaan, waarbij sprake is van dikkere lava die minder snel wegloopt. Deze hogere stroperigheid zorgt ook voor een grotere weerstand bij het doordringen tot het aardoppervlak. De druk in de magmahaard moet dan eerst hoog oplopen voordat de vulkaan uitbarst. Hierdoor kunnen flinke lavafonteinen ontstaan zoals de Etna die regelmatig laat zien.

Ja nu lach ik nog. Vol goede moed beginnen we.

Er wel even over nagedacht of ik deze foto wel kon laten zien. Het is namelijk je reinste pornografie. Parende lieveheersbeestjes. Censuur!!!

De Etna is na de Stromboli de actiefste vulkaan van Europa en een van de actiefste van de wereld. De gedocumenteerde uitbarstingen van de Etna gaan terug tot 1500 voor Christus. Een grote Plinische eruptie, was in 122 voor Christus. Deze creëerde de kleine caldeira van de 'Cratere del Piano'. Zware uitbarstingen waren er onder meer in 1381 en 1669 toen de lava de stad Catania bereikte. In dat laatste jaar zijn ongeveer 25.000 mensen omgekomen door de uitbarsting en werden 15 dorpen en een deel van Catania vernietigd. In 1787 was er een uitbarsting met lava-fonteinen tot 3000 meter hoog. Een uitbarsting in 2001 duurde 24 dagen en verwoestte gebouwen en een kabelbaan. Er komen continu dampen vrij uit de vulkaan en geregeld zijn er erupties.

De Etna is erg wisselend in zijn uitbarstingen. Meestal zijn het Stromboliaanse of pulserende fonteinen met lavaspetters. Het formaat van deze spetters varieert van klein tot zo groot als een vrachtwagen. Dit komt doordat kleine gasbellen samenhopen tot een grote bel en naar de uitgang van de krater stromen in de hete magma. Deze bel spat uiteen bij het bereiken van de oppervlakte waarbij de lava wordt weggeslingerd. Soms ontstaan er, zoals in 2014, scheuren onder aan een krater waar de lava langzaam uit stroomt. Dit kan van korte duur zijn maar ook enkele maanden aanhouden. De tijd tussen uitbarstingen verschilt van enkele dagen tot enkele jaren. 2011 was een van de actiefste jaren met zo'n 20 uitbarstingen. In de jaren daarna waren er steeds meerdere uitbarstingen.

24 december 2018 was er een uitbarsting bij de Voragine, een van de vijf hoofdkraters op 3300 meter hoogte. Twee dagen later volgde er aan de zuidoostelijke voet van de Etna een aardbeving met een kracht van 4,8 op de schaal van Richter. Er werden in totaal zo'n duizend aardschokken geteld van uiteenlopende zwaarte. Vooral in de plaats Zafferana Etnea werden veel gebouwen beschadigd, waaronder een kerk uit de zeventiende eeuw. Er raakten 28 mensen gewond en 400 dakloos.

Het is erg warm, we kunnen zonder jas lopen, er staat ook erg weinig wind. Beneden in het dal is het 37 graden, hierboven nog bovend e 20 graden, en toch... onder het dunne laagje lavakorrels... sneeuw. Hoe is het mogelijk.

En dan... 300 meter hoger is de grond, beter gezegd het gesteente zo warm dat een stuk papier binnen 10 seconden in brand vliegt.

Vlak voor de tunnel raak ik wat achterop. Inmiddels is er al een andere groep me voorbij gestoken en achter me staat er al weer een te wachten. Dit was het aller moeilijkste stuk van de wandeling en gelukkig kreeg ik veel hulp en boven stond mijn groep op me te wachten.

Hierboven zie je de helling die we na de lunchpauze op moesten. Dat lijkt zwaar en dat was het ook, maar niet zo zwaar als het eerste gedeelte waar ik steeds over grote stenen moest klauteren. Ik heb zelfs een paar keer gedacht dat ik niet meer kon. Maar gelukkig hielpen de jonge mannen we steeds. Goddank voor jonge sterke kerels. Nooit gedacht dat ik dat ooit zou zeggen. En was ik nou maar met die busjes gegaan.

De foto's zijn misschien niet altijd even scherp... maar jezus was was ik moet zeg. Dus vergeef me.

Met een beetje fantasie zie je rechts onder in en rotsformatie die lijkt op een man die een vrouw omarmt, of zijn het twee mannen, of vrouwen. Het is maar wat je er in wil zien. Wel grappig hoor.

Dan de steile helling af (foto onder) helemaal naar beneden naar dat kronkelige weggetje. Au, want het was geen hard ondergrond, dus afremmen was lastig. Je moest van die hele grote stappen nemen, net als ik de sneeuw. Ik was toch bang dat ik mijn evenwicht zou verliezen. Ik kwam dan ook als laatste beneden met van die kleine harde steentjes in mijn schoenen. Auw dus.

Zijn we dan weer beneden, of tenminste bij de kabelbaan? Nee hoor, we staan bij een mega afgrond Aan het donkere gedeelte is nog te zien hoe de lave stroomde bij de laatste eruptie. Daar krijg ik toch de kriebels van.

Wat was ik blij dat ik weer over een redelijk goed begaanbaar pad naar de kabelbaan liep. Dit nooit meer, bezwoer ik me...