Eolische eilanden

De Eolische eilanden is een eilandengroep in de Tyrreense zee. Het hoofdeiland Lipari ligt op ongeveer 40 kilometer ten noordoosten van Sicilië. De Eolische eilanden danken hun naam aan de Griekse Koning der winden; Aeolus. Hij kreeg van Zeus het bestuur over de winden en zou ergens op de eilanden gewoond hebben. Het is niet verwonderlijk dat juist deze eilanden worden geassocieerd met Aelous. Het kan namelijk behoorlijk spoken in de wateren rondom de eilanden. Een andere naam voor de eilandengroep is de Liparische eilanden, naar het hoofdeiland Lipari.

De namen van de zeven eilanden die de archipel telt zijn: Lipari, Vulcano, Stromboli, Panarea, Salina, Alicudi en Filicudi. De eilanden zijn allen ontstaan door vulkanische activiteit. Echter, momenteel heeft alleen Stromboli nog een vulkaan die permanent actief is. De vulkanen vullen als het ware het gat tussen de twee reuzenvulkanen Etna (op Sicilië) en de Vesuvius (op het Italiaanse vasteland). Op de eilanden wonen in totaal 13.920 (1 januari 2011) mensen. Jaarlijks komen er ruim 200.000 toeristen op bezoek.

Tegenwoordig verdienen de bewoners van de eilanden hun geld hoofdzakelijk in de visserij en het toerisme. Het toerisme wordt een steeds belangrijkere inkomstenbron, nu behalve Italianen ook veel mensen vanuit de rest van Europa de eilanden ontdekken. Doordat de landbouwgronden op de eilanden niet bereikbaar zijn voor moderne landbouwmachines vind landbouw steeds minder plaats op de eilanden. Natuurlijk is ook de droogte niet bevorderlijk voor de landbouw. Er is onvoldoende neerslag om aan de drinkwaterbehoefte van de bewoners te voldoen. Daarom wordt dit water met tankers vanaf het vaste land van Italië aangevoerd. De enige industriële activiteit van betekenis vind je op Lipari. Hier staat de Pumex fabriek, waar het witte puimsteen uit de vulkanen wordt gewonnen. Dit halffabrikaat wordt onder andere gebruikt als toevoeging aan beton.

's Morgens vroeg vertrokken we vanuit de haven van Milazzo. Gelukkig bevond ons hotel zich schuin tegenover de aanleg pier waar de boot lag aan gemeerd.

Stromboli

De Stromboli is een stratovulkaan met taai magma. Het gas dat in het magma zit, kan slechts af en toe ontsnappen terwijl het magma naar boven stijgt. Daardoor ontstaan vaak blokken en vulkanische bommen die uit de vulkaan omhoog gegooid worden en op de omgeving neervallen. Hiermee is de vulkaan de naamgever van de Stromboli-type erupties.

De Stromboli is een vulkaan die continu actief is geweest gedurende de afgelopen tweeduizend jaar, misschien nog wel langer. Daarmee is de Stromboli de actiefste vulkaan van Europa, met ca. elke 40 minuten een uitbarsting. Voortdurend vinden kleine erupties plaats, waarbij lavaproppen metershoog de lucht in worden geslingerd. De meeste brokken vallen weer terug in de krater, maar er valt ook geregeld lava in zee.

De top van de vulkaan heeft drie actieve kraters. De Sciara del Fuoco (vuurstroom) is een deuk in de vorm van een hoefijzer in de flank van de vulkaan. De deuk is ontstaan in de laatste 13.000 jaar door het neerstorten van gedeelten van de noordwestelijke helling. De lavastromen lopen langs deze verlaging van de helling. Ik hoop dat we, als we in Taormina zijn we als nog een trip naar Stromboli kunnen maken. Lijkt me spannend. Stromboli vanuit de ruimte, klik hier.

Een maand nadat we er vlak langs waren gevaren was er weer een eruptie die behoorlijk lang aanhield. Voor beelden daarvan Stromboli komt niet tot rust. 

Lipari

Lipari is 150.000 jaar geleden ontstaan door erupties van onder andere de Monte Chirica en de Monterosa. Later, tussen 100.000 en 80.000 jaar geleden ontstond de stratovulkaan Monte Sant'Angelo. De laatste eruptie was in het jaar 729 waarbij 200 meter dikke lagen puimsteen boven Monte Chirica ontstonden.

Het eiland heeft een rijke geschiedenis en wordt al sinds het 5de millennium v.Chr. bewoond. Het is gebruikt als verbanningsoord ten tijde van het Romeinse Rijk en tijdens het bewind van Mussolini.

Hier hebben we heerlijk gewinkeld, schoenen waren helaas niet in mijn maat en ik twijfelde over de hoedjes. Misschien komen die later nog wel. Daarna genoten van een heerlijke lunch aan het haventje.

En toen weer op de boot. Op naar het volgende eiland.

Vulcano

Het eiland bestaat uit een aantal elkaar overlappende vulkanische centra. Te beginnen met een oude stratovulkaan die is ingestort, waardoor de caldera Il Piano is ontstaan. Dit complex vormt het zuidelijke gedeelte van het eiland. Iets ten noordwesten van deze caldera ontstond vervolgens een nieuwe kegel, de Lantia. Deze is op zijn beurt weer ingestort met weer een caldera tot gevolg. Daarin ontstond de huidige actieve Fossakegel. Deze kegel werd ongeveer 10.000 jaar geleden gevormd, waarbij ten minste vier vulkanische cycli hebben plaatsgevonden, met ieder zijn eigen eruptiehaard. De huidige krater van de Fossa: Gran Cratere, vertoont fumarole activiteit, waarbij zwaveldampen vrijkomen. Aan de rand van het eiland ligt nog een jongere kegel, Vulcanello, waarvan de formatie ongeveer 183 v.Chr. begonnen is.

De meest recente vulkanische activiteit van Vulcano was van 1888 tot 1890. Een vijf meter dikke laag vulkanisch materiaal werd op de top van Fossa gedeponeerd en rotsblokken van een meter in diameter werden een kilometer van de krater weggeslingerd.

Volgens een Romeinse legende had de vuurgod Vulcanus Vulcano als woonplaats. Het woord 'vulkaan' is hiervan afgeleid.

Op de website van Google Maps is een prachtige satellietfoto van Vulcano te vinden. Deze foto is te bereiken door hier te klikken.

Behalve de zwavelbaden is er nog meer vulkanische activiteit. Vlakbij de baden komen, bij het strand Spiaggia de Acquacalda, in zee allerlei gasbellen naar boven. Deze komen uit openingen in de aardkorst die fumarole worden genoemd. Via de poreuze ondergrond worden de gassen enigszins verspreid, waardoor een constante stroom van bellen in zee (en soms op het strand) ontstaat. De bellen kunnen een temperatuur van wel 100℃ bereiken. Andere bellen zijn weer erg koud.

De Fumarole-activiteit is ook waar te nemen op andere plaatsen op het eiland. Zoals op de top van de Gran Cratere (ook wel Fossa de Vulcano genoemd). De krater van deze top heeft een doorsnee van ongeveer 500 meter. De top van de Gran Cratera ligt op 375 meter hoogte. Vanuit de haven van Vulcano is het mogelijk om naar de rand van de krater (op 319 meter hoogte) te lopen. De wandeling naar de krater duurt ongeveer een uur en loopt via een mooi en goed begaanbaar pad.

De boot arriveert in het haventje van het plaatsje Porto Vulcano in de haven genaamd Porto de Levante. De haven is gelegen in een baai in het noordoosten van het eiland en ziet er niet erg fraai uit. Vanaf de boot is al goed te ruiken dan er op dit eiland vulkanische activiteit plaatsvindt. De zwaveldampen komen je namelijk tegemoet. Zwaveldamp ruikt verschrikkelijk naar rotte eieren en de geur is in eerste instantie dan ook niet te harden. Die geur is afkomstig van het openbare zwavelbad. Hier kan kosteloos een bad genomen worden in het natuurbad dat is gevuld met bruinkleurig water met een temperatuur van ongeveer 40℃. Dit schijnt erg goed te zijn voor de huid en reumaklachten zouden door een bad worden verminderd. Voor een optimaal resultaat is het van belang zo lang mogelijk in het bad te blijven zitten. Een waarschuwing vooraf is wellicht op zijn plaats. De geur van het water krijg je de eerste dagen na het bad met geen mogelijkheid van je lijf. Maar goed voor mijn omgeving dat het gesloten was, want ik had het heel graag eens willen proberen.

Ja, ja, ik weet wel waar het op lijkt.

En dan toch... een nieuw hoedje. Ik kan het niet laten he. Nou ff poseren hoor...