22 mei 2024

De Flüelapas is een bergpas in het oosten van Zwitserland, in het kanton Graubünden tussen Davos en Susch. Deze pas met een hoogte van ca. 2400 meter, vormt de hoofdverbinding tussen het noorden van het Engadin en Davos. Een groot deel van het jaar is deze pas gesloten omdat er tot ver in mei vaak nog sneeuw ligt.

De Flüelapas is het uitgangspunt van een groot aantal wandelingen, onder andere naar de Flüela Schwarzhorn en de Jöriseen. Dit gebied, vooral richting Engadin-dal, wordt 's zomers niet bevolkt door horden toeristen en is zeer geschikt om ook met kinderen wandelingen te maken. Sinds de bouw van de Vereinatunnel, een treintunnel met autotrein tussen Klosters en Lavin in de Engadin, is het noorden van het Engadin ook goed te bereiken als de Flüelapas gesloten is.

Het was daar berenkoud (hoewel... geen beer gezien), maar wel veel sneeuw, weer eens wat anders dan een dag regen in Lichtenstein.

Gelukkig klaarde het op toen we in Pontersina aankwamen. Daar wilde ik graag nog eens stoppen omdat ik daar lange geleden ook eens ben geweest.

Pontresina ligt zonnig en tegen de wind beschermd aan de ingang van Val Bernina (Berninadal) op een naar het zuidwesten gericht hangterras, slechts 7 km van St. Moritz vandaan. De eerste hotels voor gasten ontstonden er al in de 19e eeuw. De bouwkundige mix van mooie oude Engadiner huizen met de typische sgraffiti uit de 17e/18e eeuw en de stijlvolle hotels uit de belle époque vormen de charme van deze middelgrote vakantieplaats. Het moderne congrescentrum rondt de infrastructuur van het dorp af.

De pasweg en sinds het begin van de 20e eeuw het Bernina-spoor gaan via de 2330 m hoge Berninapas richting Italië. Met een gepaste snelheid gaat de Bernina-Express langs de gigantische Morteratsch-gletsjer. Vanaf het station Ospizio Bernina heeft u een prachtig zicht op de bergmeren Lago Nero en Lago Bianco. Vanaf de halte Alp Grüm geniet je al van het vergezicht over het op het zuiden gelegen Bündner dal Puschlav.

Op deze camping verbleven we toen (zie zwitserland).

De Morteratschgletsjer is een gletsjer in het Berninamassief gelegen in het Zwitserse kanton Graubünden. Het Berninamassief is een sterk vergletsjerd gebergte met toppen tot ruim 4000 meter. Vanaf de Morteratschgletsjer zijn diverse besneeuwde toppen te zien, waaronder de Piz Bernina en de Piz Palü. De Morteratschgletsjer is met een lengte van 6,4 km, een gemiddelde dikte van 75 m en een oppervlak van 15,3 km² (gegevens uit 2008) de grootste gletsjer in het Berninamassief. Hij is, na de Pasterze en de Gepatschferner, de op twee na grootste en qua volume (1,2 km³, 2008) de grootste gletsjer in de oostelijke Alpen.

De Morteratschgletsjer is een typische valleigletsjer. Het gebied boven de firnbekkens is gelegen tussen de toppen van de Piz Bernina, de Crast' Agüzza, de Piz Argient, de Piz Zupò en de Bellavista. Het heeft een horizontale lengte, van de Piz Argient tot het eind bij de Val Morteratsch, van circa 7 kilometer, met een hoogteverschil van ongeveer 2000 meter. De gletsjertong wordt druk bezocht en is te bereiken via een grindpad vanaf het stationnetje Morteratsch aan de Berninabaan. Er bevinden zich ook grote parkeerterreinen, die bereikbaar zijn vanaf de weg van Pontresina naar de Berninapas.

De Morteratschgletsjer is de laatste honderd jaar meer dan een kilometer teruggetrokken. Op diverse plaatsen langs het pad naar de gletsjertong staat met bordjes aangegeven waar de gletsjertong zich in een bepaald jaar bevond. De Persgletsjer komt uit in de Morteratschgletsjer. Door het terugtrekken van de gletsjers is de verwachting dat deze gletsjers binnen korte tijd van elkaar gescheiden zullen zijn. Het smeltwater van de gletsjer vormt een woeste rivier, die na enkele kilometers uitkomt in de Inn en dus uiteindelijk ook in Innsbruck.

In de lente is er afhankelijk van de sneeuwtoestand een 10 km lange skiroute op de gletsjer toegankelijk voor ervaren skiërs. Deze loopt van het bergstation Diavolezza naar het Morteratsch hotel en heeft een hoogteverschil van 1100 m. Langs de route, die 1 à 2 uur duurt, zijn er panoramische uitzichten van de gletsjer en de vallei te zien.

De 2328m hoge Berninapass (Ital. Passo del Bernina) verbindt Sankt Moritz in het Engadindal met het Italiaanse Tirano in Valtellina. Om precies te zijn begint de Berninapass in Pontresina waar we door het Bernina dal (Val Bernina) richting pashoogte gaan. Pontresina met zijn luxe hotels laten we letterlijk en figuurlijk links liggen. Door het bergdal loopt de de Bernina-Bahn en stroomt de Ova da Bernina (Berninabach). Op pashoogte ligt de waterscheiding, enerzijds naar de Zwarte zee waar de Berninabach heen stroomt, anderzijds de Poschiavno rivier die via Val Poschiavo in de Adriatische zee stroomt.

De Bernina-Bahn werd in 1910 geopend en is onderdeel van de Rhätische Bahn. De Bernina-Bahn werd samen met de Albulabahn in 2008 door UNESCO op de werelderfgoedlijst gezet. De Berninabahn is de hoogste spoorweg van de Europa, althans zonder tandrad aandrijving. De Berninapass is vernoemd naar het Berninamassief, waarvan Piz Bernina (4049 m) de hoogste berg is in dit massief, tevens is het ook de  hoogste berg van kanton Graubünden. Bij Morteratsch, waar de twee bergbeken Ova da Morteratsch en – Bernina samenkomen kruist de Bernina-Bahn de doorgaande rijbaan. Ruim twee kilometer verder, iets voor het Berninagasthaus kruist hij nogmaals de rijbaan.

Iets voor pashoogte staat het Ospizio Bernina aan het Bianco meer (Lago Bianco) vervolgens Lej Pitschen en Lej Nair, iets hoger aan de andere zijde van de rijbaan ligt Lagh da la Cruseta. Vanaf het treinstation van de Bernina-Bahn hebben we een mooi uitzicht op het Berninamassief met onder andere de Morteratschgletscher (Vadret da Morteratsch). Na pashoogte volgen de haarspeldbochten zich in rap tempo op en bereiken we La Rösa. Ten oosten van Sfazù ligt het mooie ongerepte bergdal Val da Camp (met achter in het dal Refugio Saoseo). Vervolgens gaat de afdaling richting Torino, door het Poschiavodal (Val Poschiavo) langs het gelijknamig bergmeer Lago di Poschiavo bereikt men dan Torino. Alp San Romerio 800 hoogtemeters boven het Poschiavo meer staat beschreven onder berghutten op deze website. Wij keren om en slaan na La Rösa rechtsaf het Laguné dal in (Val Laguné). Langs het Zwitserse douanekantoor, vooraan op de doorgaande weg, gaat het gestaag bergopwaarts richting Forcola di Livigno oftewel de Livignopass.

Bernina Express: de mooiste treinreis

Wie aan Zwitserland denkt, denkt aan bergen. En wat is er nu mooier dan om tijdens uw vakantie een treinreis te maken door het grootste kanton van Zwitserland met zijn machtige bergformaties? Met de Berina Express maakt u één van de mooiste treinreizen van Europa, zo niet de wereld. Deze beroemde rode sneltrein weet in kanton Graubünden grote hoogteverschillen te overbruggen. Vanaf Chur en St. Moritz rijdt de Bernina Express naar het Italiaanse Tirano, een stadje dat bekend staat om zijn mooie historische centrum. 

De route van de Bernina Express

De Bernina Express start in de oudste stad van Zwisterland: Chur. De route gaat vervolgens richting Thusis, waar het adembenemende deel van de reis begint. De trein rijdt vervolgens via de Albula spoorlijn, die sinds 2008 tot werelderfgoed is benoemd. Deze bergachtige spoorlijn van 61 kilometer gaat via 55 viaducten en 39 tunnels. De Bernina Express gaat op dit deel van de route ook over het Landwasser viaduct. Dit indrukwekkende viaduct is van 65 meter hoog en al 110 jaar oud. Het is één van de hoogtepunten van de reis.

Tirano