Dag 4 Amalfi en Apulië

Gepubliceerd op 18 oktober 2020 om 09:19

Via een omweg naar Pompeï . We komen door het stadje Cava de Tirreni. Het centrum zag er leuk uit. Omdat het een intensieve rit was geweest, de wegen langs de Amalfikust zijn smal, kronkeling en onoverzichtelijk. Je weet nooit wat er na de volgende bocht komt. Bovendien rijden de Napolitanen als gekken, voor de scooters. Dus tijd om even uit te rusten.

Wilma de Krom in Amalfi

Kijk Horeca Nederland, zo serveer je een glaasje fris: Cola, bakje zoutjes, chips en  wat kleine broodsnacks. Prijs: € 3.00. Het kan dus wel. En Amalfi is echt niet goedkoop. Een parkeerplaats kost als snel €10,- per uur. Dan blijf je niet al te lang.  Cava de Tirreni ligt gelukkig behoorlijk ver van de kust dus, parkeren was hier maar €1,00 per uur.

Wilma de Krom in Amalfi

Maar een andere reden van ons bezoek aan Cava de Tirreni was onderstaand klooster.

Badia della Santissima Trinita'

Laat je onderdompelen in de geschiedenis van de abdij vanaf de elfde eeuw tot nu. Het is een plaats waar de geest van Benedictus al eeuwen wordt beleefd, er zijn nog monniken momenteel. De rondleiding is een must.

 Je ziet de crypte waar fresco's uit de 13de eeuw zijn en er is een museum met prachtige schilderijen. De basiliek is prachtig met ingelegde marmer en een preekstoel uit 1100.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Op weg naar: Pompeï 

Wilma de Krom in Amalfi

Pompeï was ook de naam van een Romeinse provinciestad met ongeveer 20.000 inwoners die bestond van de 7e eeuw voor Christus tot in de eerste eeuw na Christus. Osken, Samnieten, Grieken, Etrusken en Romeinen lieten er allemaal hun sporen achter. Pompeï, dat in 62 n.Chr. al door een aardbeving was getroffen, werd in 79 bedekt door as als gevolg van de uitbarsting van de Vesuvius. Het is daardoor een van de best bewaarde Romeinse steden geworden, hoewel de opgravingen gepaard gaan met erosie en vervuiling.

Nadat de eerste overblijfselen al aan het eind van de zestiende eeuw werden ontdekt, worden sinds de 18e eeuw archeologische opgravingen verricht. Sindsdien zijn grote delen van de stad blootgelegd en geeft de plaats een goed geconserveerd beeld van het Romeinse dagelijks leven.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Pompeï is waarschijnlijk rond de 7e eeuw v.Chr. ontstaan toen Osken zich vestigden op een verhoging in het landschap langs de rivier de Sarno. In de 6e eeuw v.Chr. stond het stadje onder Etruskische invloed. Na de zeeslag bij Cumae (474 v.Chr.), toen de Etrusken werden verslagen, kwam de stad in de invloedssfeer van de Samnieten. In de 3e eeuw v.Chr. kreeg Pompeï de status van bondgenoot van de Romeinen, maar was nog niet Romeins. In de jaren 91-89 v.Chr. deed het mee aan de Bondgenotenoorlog tegen Rome, waarbij het samen met Stabiae en Herculaneum werd verslagen door de Romeinse dictator Sulla, die de stad in 80 v.Chr. tot een Romeinse colonia maakte met de officiële naam Colonia Veneria Cornelia Pompeianorum. De naam Veneria verwees naar Venus, de beschermgodin van de stad, en Cornelia was ontleend aan de familienaam van Sulla. In de Romeinse tijd was het een bloeiende stad met ca. 12.000 inwoners (schattingen lopen echter uiteen van 6400 tot 30.000).

In 59 n.Chr. vonden er hevige rellen plaats in het amfitheater tussen inwoners van Pompeï en het naburige Nuceria, waarbij vele doden vielen. Het was voor keizer Nero aanleiding de gladiatorenspelen voor tien jaar te verbieden. Het voorval is beschreven door Tacitus (Annalen, XIV, 17). In 62 (volgens Tacitus) of 63 n.Chr. (volgens Seneca) werd Pompeï door een aardbeving grotendeels verwoest. Op 24 oktober 79, ten tijde van keizer Titus, volgde de fatale uitbarsting van de Vesuvius, die Pompeï bedekte met een vier meter dikke laag vulkanische as en brokstukken. De uitbarsting werd door Plinius de Jongere beschreven in een brief, waarin hij Pompeï overigens niet vermeldde. Plinius noemt de datum 24 augustus, maar een inscriptie in de stad doet vermoeden dat dit een vergissing was en dat de stad op 24 oktober werd verwoest.

Resten van Pompeï werden voor het eerst teruggevonden bij de aanleg van het Sarnokanaal in 1594 tot 1600. In 1748 werden opgravingen gedaan onder supervisie van Karel van Bourbon, de koning van Napels. De eerste serieuze opgravingen begonnen in 1860 onder leiding van de archeoloog Giuseppe Fiorelli. Hij was ook degene die het procedé bedacht om gipsafgietsels van de slachtoffers te maken. Inmiddels is ongeveer 60% van Pompeï opgegraven. Vanaf 1999 wordt er meer geconcentreerd op conservering en worden er geen nieuwe opgravingen meer gestart.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Het Huis van de Faun is niet alleen het grootste huis in Pompeii, het is ook een prachtig voorbeeld van hoe de Romeinen in de tweede en eerste eeuw vC door hun veroveringen en handelscontacten rijker werden en hoe zij niet-Romeinse – dus 'vreemde' – elementen overnamen en zich eigen maakten. Toenemende rijkdom maakte het mogelijk de luxueuze levensstijl van de hellenistische elite over te nemen en deze uiteindelijk te overtreffen.

Dus Caesar's klassiek geworden woorden "veni, vidi, vici" (ik kwam, zag en overwon) werden in culturele zin aangevuld met "& ik nam over".

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

De Pompejaanse straten waren geplaveid met vulkanisch gesteente, langs de straten liepen goten voor afvalwater. Op straat waren fonteinen aangelegd die de mensen en dieren van water voorzagen. De woningen waren zeer verschillend, van mooie gedecoreerde huizen met vele vertrekken en binnenplaatsjes, tot simpele appartementen en kleine kamertjes achter werkplaatsen.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

In Italië stelen de Etna op Sicilië en de Vesuvius bij Napels altijd de show - en er is een bijrol voor de kleine Stromboli op het eolische eilandje met diezelfde naam. Die spuugt vaak onschuldig vuur. De 3000 meter hoge Etna stoot af en toe zoveel as uit dat vliegtuigen ver uit zijn buurt moeten blijven. De Vesuvius is sinds 1944 in diepe slaap, maar blijft ontzagwekkend. Een ander sluimerend gevaar echter is de mysterieuze vulkaan Campi Flegrei, ten westen van de Zuid-Italiaanse havenstad.

De vulkaan Campi Flegrei ('Brandende Velden') is geen berg, al vijfhonderd jaar niet uitgebarsten en dus onopvallender en onbekender. Maar deze gigantische vulkaan - het is een ingestorte caldera (grote krater) met een diameter van twaalf kilometer en daarin minstens vijftien kraters - is klaarwakker en levensgevaarlijk.

Want de caldera is tot in elke uithoek volgebouwd met huizen, bedrijven, winkels, hotels, industrieterreinen, kerken, cafés en een gevangenis. Er wonen 500.000 mensen - net zo veel als in Den Haag. Ze leven in een handvol rommelige stadjes die naar elkaar toe zijn gekropen en met elkaar zijn vergroeid. Kapotte asfaltwegen kringelen om de ronde kraters heen. Jongens op brommers knetteren langs lage rotswanden waaruit rook opstijgt die naar zwavel stinkt. Kampeerders op de camping in de grote krater Solfatara zien in een vijver verderop kokende modder borrelen. En op een paar plekken is de aardkorst opengebarsten en persen gloeiend hete gassen zich sissend een weg naar buiten. Rondom die fumarole is de hitte van de aarde voelbaar: die gaat dwars door de zolen van zomerse sandaaltjes.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Hoewel Herculaneum meer op handel en visserij was gericht was Pompeï veel commerciëler. Pompeii was een schakel in het handelsverkeer, en werd bewoond door tientallen ambachtslieden – onder andere metaalbewerkers, pottenbakkers en glasblazers. Er waren nog enkele sporen van andere culturen, maar de Romeinse gewoonten hadden de overhand. Naast een heleboel andere faciliteiten bezat Pompeï een groot amfitheater voor gladiatorengevechten. Dit amfitheater was gebouwd door een Romeins speculant en er pasten 20.000 mensen in. In twee andere theaters kon iedereen vermaakt worden door toneelstukken en muziek, ook waren er zo’n 100 kroegen en tavernes waar iedereen zijn dorst kon komen lessen.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Erotiek in Pompeï  (Zeus raakt de borst van Ariadne aan).

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

De Villa van de mysteriën (Villa dei Misteri) is een goed bewaard gebleven Romeinse villa aan de rand van Pompeï . Het is beroemd om de reeks van fresco's in één kamer, die meestal wordt gedacht om de inleiding van een jonge tonen vrouw in een Grieks-Romeinse mysteriecultus . Deze zijn nu waarschijnlijk de bekendste van de relatief zeldzame overblijfselen van de oude Romeinse schilderkunst .

De eigendom van de Villa is niet bekend, zoals het geval is met vele particuliere woningen in de stad Pompeï . Bepaalde artefacten geven prikkelende aanwijzingen. Een bronzen zeehond gevonden in de villa namen L. Istacidius Zosimus, een vrijgelaten slaaf van de machtige Istacidii familie. Geleerden hebben hem voorgesteld als de eigenaar van de Villa of opzichter van de wederopbouw na de aardbeving van 62 . De aanwezigheid van een standbeeld van Livia , de vrouw van Augustus , heeft geleid tot enkele historici om in plaats daarvan te verklaren dat zij de eigenaar zijn geweest

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

De doden van Pompeï 

'De tuin van de vluchtelingen'. Mensen die via de Porta Noceria de stad uit probeerden te vluchten. Gruwelijk en o zo fascinerend. te zien voor de eeuwigheid in het laatste moment van leven/doodgaan. Waarom liggen ze allemaal voor de muur? Konden ze de poort niet meer vinden door de asregen? Ze waren er bijna en kenden de stad wellicht op hun duimpje. We zullen het nooit weten. 13 mensen vonden hier de dood, waaronder 3 kinderen.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Fiorelli wist dat er een gedeelte in de stad was waar de mensen niet op tijd konden vluchten. Hij ging op zoek en vond spectaculaire dingen. De laag as die naar beneden was komen vallen had niet alleen de huizen afgedekt maar ook de mensen toen zij in doodsangst op de vlucht waren. De as drong in het haar en tussen de vouwen van de kleren en zo moesten er holten achterblijven. Dat kwam omdat het as na een regenbui was gaan uitharden. Het werd dan ook per ongeluk ontdekt toen de werklieden aan het uithakken waren en ze ineens een hol stuk tegen kwamen. De lichamen die in die holten hoorden te zitten waren allang vergaan, Fiorelli liet daarom vloeibaar gips in de holten gieten. Nadat het gips hard was geworden, werd het omhulsel van as verwijderd, en zo bleef er een levensecht persoon over.
Nadat er steeds meer slachtoffers met deze methode werden gevonden, groeide de belangstelling voor de menselijke kant van het verhaal van Pompeï . Door de afgietsels waren de bange gezichtsuitdrukkingen na al die jaren nog goed te zien. Zoals een vrouw die haar baby vasthoudt terwijl twee meisjes zich aan haar gewaad vasthouden, een jonge man en vrouw die naast elkaar neervallen terwijl ze proberen te vluchten en buiten de noordelijke muur vinden ze een man die sterft terwijl hij zijn geit voorttrekt.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Het SATOR-vierkant is een matrix van 5 bij 5, waarin 5 woorden staan die in alle richtingen hetzelfde aangeven (van links naar rechts, van rechts naar links, van boven naar beneden, van beneden naar boven).
De tekst van het SATOR-vierkant vormt één lang palindroom en ziet er als volgt uit:

 

R O T A S      S A T O R

O P E R A      A R E P O

T E N E T       T E N E T

A R E P O      O P E R A

S A T O R      R O T A S

Het oudste getuigenis wordt aangetroffen op een graffito in Pompeï en dateert dus van vóór de fatale uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Chr. Dit bewijst dat we vrijwel zeker met een vóór-christelijke formule te maken hebben. De formule komt voor op magische papyriamuletten en medaillons, en naderhand ook in christelijke kringen (zelfs de gehele middeleeuwen door), zoals begeleidende christelijke symbolen duidelijk maken.

Het SATOR-vierkant is vooral bekend binnen de Kabbalistische traditie, en is later overgenomen binnen de christelijke esoterie en de alchemie.

SATOR = de zaaier. In de christelijke traditie staat Sator voor de Schepper.

AREPO = op het veld, op de akker, op een lapje grond.

TENET = houdt vast (werkwoord tenere, derde persoon enkelvoud). Let op het TENET-kruis.

OPERA = door zijn arbeid (woord in de ablatiefvorm). Binnen de alchemie staat het voor de Steen der Wijzen die gewoon metaal in goud verandert en de bron is van het Levenselixer.

ROTAS = de wielen (lijdend voorwerp meervoud). Het Wiel van de tijd of de seizoenen die steeds doordraaien.

De betekenis van het palindroom is, dat de zaaier door zijn arbeid op het veld meewerkt aan de opbrengst van de seizoenen. M.a.w. de zaaier moet op tijd zaaien om in het najaar de vruchten ervan te kunnen oogsten. Wie zaait (op tijd), zal oogsten. Wil men in het volwassen leven (herfst=oogsttijd) iets bereiken, zal men daarvoor in de jonge jaren (lente=zaaitijd) de nodige inspanningen moeten doen.

In christelijke zin: dat de Schepper van het leven (de zaaier) alles in de gaten houdt en met zorg alles in goede banen leidt. De Schepper is ook de schepper van de Goddelijke Voorzienigheid. Binnen de Alchemie is SATOR de alchemist die het zaaigoed, het werk en het wiel in de hand heeft; hij bereikt alles wat hij wil op materieel vlak.

AREPO is de ablatiefvorm van ofwel 'arepus' (mannelijk) ofwel 'arepum' (onzijdig). Het woord is niet te vinden in het klassieke Latijnse woordenboek. Verondersteld wordt dat het woord behoord heeft tot de alledaagse volkstaal van de Romeinen, misschien zelfs een plaatselijk dialectwoord.

AREPO heeft wel een taalrelatie met het woord AREPENNIS, een woord dat we vinden in het boek De Re Rustica (over de landbouw) van Lucius Columella (1-ste nC). Volgens Columella is AREPENNIS een verlatijnst Gallisch woord. Het is hetzelfde als een semi-jugerum. Een jugerum is een morgenland, een akker die een landbouwer kon bewerken in een voormiddag. Volgens Columella zijn de afmetingen 240 x 120 Romeinse voet. Een Romeinse voet is gelijk aan circa 0,2964 m. In ons modern maatstelsel: 240 x 120 x 0,2964² = 2530m², afgerond 25 are. Een semi-jugerum (= arepennis) is dus de helft, 12 à 13 are, slechts een lapje grond.

Het woord are (100m²) vindt zijn oorsprong in arepennis. De Franse woorden arpent (lengte van 150m), arpenteur (landmeter), arpenter (opmeten) e.a. vinden hier hun etymologische verklaring. Van jugerum is ook het woord juk afgeleid, omdat de Romeinse ploeg werd getrokken door een ossenspan waarop het 'juk' gelegd werd.

TENERE ROTAS is een Latijnse uitdrukking. Letterlijk: de wielen (stevig) draaiend houden. Maar in figuurlijke zin wordt bedoeld het eeuwig ronddraaiend rad van de seizoenkringloop. Het Latijn heeft geen apart woord voor seizoen: het wordt omschreven als 'anni tempus', de tijd van het jaar. Het woord zaad (zaaien) heeft een taalverband met de Latijnse sator en het woord seizoen vindt zijn oorsprong in het Latijnse 'sationes' of zaaitijden (zie ook Frans saison). Winter is 'hibernus, hiems', lente is 'primum tempus, primum ver', zomer is 'aestas', herfst is 'autumnus'. Hiervan zijn de Franse woorden hiver, printemps, été, automne afgeleid.

Lucretius (1-ste eeuw vC) schreef in zijn De Rerum Natura (over de natuur van de dingen), boek II vers 991, 992, deze toepasselijke tekst: 'Denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est (...)'. Ten slotte zijn we allen geboren uit het hemelse zaad en hebben we allen dezelfde vader (...).

Let op de visgraatstructuur van de medeklinkers: SRN en RPN maken 4 visgraten, met de T als ontsluiting. De medeklinkers vormen het skelet van het vierkant, de klinkers zijn de ziel. De vier wegen die door de medeklinkers worden gevormd staan voor de vier wegen die iemand moet gaan als hij ingewijd wil worden in de alchemie: de rechter weg, de linker weg, de weg door de dood en de koninklijke weg. Dit geheel wordt de SATOR-tempel genoemd.

 

Wellicht had men in christelijke kringen reeds vroeg opgemerkt dat in de 25 letters tweemaal de letters van PATER NOSTER en tweemaal de A en de O voorkomen. A en O zijn dan Alfa en Omega, de eerste en laatste letter van het Griekse alfabet, waarmee Christus Zichzelf vergelijkt (Openbaring 1:8 en 21:6) om aan te geven dat Hij het begin en het einde is. Alleen de N komt maar een keer voor, een probleem dat verholpen wordt door de letters in een kruis te rangschikken, met de N in het midden.

Dit geeft wellicht een verklaring voor de populariteit van het vierkant in christelijke tijden. Het kan echter niet meer zijn dan een achteraf gegeven betekenis, aangezien de tekst reeds voorkomt vóór de algemene verspreiding van het christendom. Ook de joodse origine wordt door vele onderzoekers in twijfel getrokken

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi

Een beetje beduusd, vermoeid en bezweet, vertrekken we uit Pompeï . Tijd om terug naar huis te gaan. Op de terug weg hadden we nog een mooi uitzicht op Ischia.

Ischia is een eiland en vulkaan gelegen in de baai van Napels. Het eiland telt 60.000 inwoners en is met 46,4 vierkante km het grootste van de Flegreïsche Eilanden. De Monte Epomeo is met zijn 787 meter het hoogste punt van Ischia. Op de vruchtbare hellingen van deze berg vindt veel wijnbouw plaats. Vanwege de vele bossen wordt Ischia ook wel "het groene eiland" genoemd.

De hoofdplaats Ischia ligt aan de oostzijde van het eiland en heeft twee kernen: Ischia Ponte en Porto. Vanuit Ischia Ponte heeft men in 1438 een dam aangelegd naar het kasteel Castello Aragonese dat op een klein eiland ligt. De haven van Porto werd in het jaar 1845 door de Bourbons geopend. Het is een dode krater waarin een opening naar zee is uitgegraven.

 

Het eiland Ischia is ontstaan door uitbarstingen van de gelijknamige vulkaan. De laatste eruptie van deze complexe vulkaan vond plaats in 1302. Toen werd een nieuwe krater gevormd in Cremate en lava stroomde in noordoostelijke richting. In de 18e en 19e eeuw waren er talloze aardbevingen. De laatste beving was in augustus 2017.

In de achtste eeuw voor Christus koloniseerden Grieken afkomstig van Euboia het eiland. Het eiland was voor de Grieken interessant, want het had een grote minerale rijkdom. Vanuit het eiland werd handel gedreven met Carthagers, Syriërs en Etrusken. Vooral impasto, terracotta en later bucchero (aardewerk) waren vermaarde handelsproducten van de Grieken, die via het eiland werden verspreid. In de vierde eeuw voor Christus werd het eiland bezet door de Romeinen.

Op 21 augustus 2017 werd Ischia getroffen door een aardbeving die enkele huizen beschadigde. Twee mensen kwamen daarbij om het leven.

Wilma de Krom in Amalfi

Het uitzicht langs de Amalfi kust blijft indrukwekkend. En je blijft kiekjes maken.

Wilma de Krom in Amalfi
Wilma de Krom in Amalfi