De Lochnagar Crater is een krater met een diameter van 100 m en een diepte van 30 m is een gevolg van een Britse actie die daarmee de slag om de Somme inluidden. Op 1 juli 1916 om 7u29 lieten ze kort na elkaar twee ladingen ammonal ontploffen onder de Duitse linie. De eerste lading bevatte bijna 11 000 kg ammonal, de tweede ongeveer 13.500 kg. Brokstukken vlogen meer dan 1 km in de lucht. Diezelfde dag lieten de Britten op 16 andere plaatsen ladingen ontploffen.

De krater is sedert 1978 in bezit van de Engelsman Richard Dunning, die daarmee deze plek wil beschermen en vermijden dat hij opgevuld en bebouwd wordt. Als gevolg van erosie is de krater thans minder diep. Lokaal wordt hij aangeduid als La Grande Mine.

Ieder jaar vindt er op 1 juli een herdenkingsplechtigheid plaats. Om en bij de 75 000 mensen bezoeken deze plek. Ze is daarmee een van de drukst bezochte plaatsen die herinneren aan de Eerste Wereldoorlog.

De Slag aan de Somme was een grote slag tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarbij meer dan een miljoen slachtoffers vielen.

Na de eerste snelle opmars van het Duitse leger in augustus en september 1914 was de strijd tegen de winter vastgelopen in een loopgravenoorlog of stellingenoorlog.

Om een uitweg te forceren uit deze afschuwelijke patstelling probeerden de gezamenlijke Franse en Britse legers een doorbraak te forceren. Als plaats van handeling werd gekozen voor de glooiende hoogvlakte ten noorden van de rivier de Somme vlak bij de plaatsen Albert en Péronne, goed 100 km ten noorden van de buitenwijken van Parijs.

Al voordat de geallieerde leiding eind 1915 had besloten tot deze actie was in het Verenigd Koninkrijk een organisatie op poten gezet waarbij een geheel nieuw leger van vrijwilligers werd opgebouwd. De opbouw van dit leger was al eind 1914 in gang gezet door minister van oorlog veldmaarschalk Kitchener. Het werd dan ook Kitchener's army (Kitcheners leger) genoemd of ook wel aangeduid als The New Armies.

De Duitsers probeerden ondertussen uit alle macht een doorbraak te forceren door bij Verdun het Franse leger te laten doodbloeden. De Franse legers leden hier zware verliezen en stonden op het punt te worden verslagen. De Franse legerleiding hoopte dan ook dat de langverwachte Britse tegenaanval het Franse leger wat ademruimte zou geven. De Britten wilden meer tijd tot voorbereiding hebben en vroegen de Fransen om uitstel maar deze stonden er op dat de afgesproken datum bleef gehandhaafd, ondanks het feit dat hun eigen bijdrage nog slechts gering kon zijn. De Britse aanval kreeg dus het karakter van een ontlastend offensief om te voorkomen dat het Franse leger in elkaar zou storten.

Op 24 juni 1916 begon een vrijwel onafgebroken bombardement op de Duitse linies door 1437 kanonnen, houwitsers en mortieren. In totaal werden meer dan 1.500.000 granaten afgeschoten. Op 1 juli 1916, om exact 07.30 uur, werd het sein gegeven voor de aanval. Enige minuten daarvoor werden ondertunnelde Duitse posities met mijnen van 23 ton opgeblazen. Deze tunnels waren in de maanden voorafgaand hieraan onder moeilijke omstandigheden uitgegraven door speciaal daarvoor opgerichte eenheden.

Over een breedte van dertig kilometer klommen 140.000 geallieerde soldaten uit hun loopgraven en liepen in de richting van de Duitse loopgraven. Veertien divisies van het Vierde Leger onder generaal Henry Rawlinson en twee divisies van het Derde leger bevonden zich tegenover slechts drie Duitse divisies. Aan de rechterflank nam een Frans korps deel aan de aanval. De Duitsers hadden drie grote loopgraafsystemen achter elkaar aangelegd. Het geallieerde doel was de eerste dag het eerste systeem te nemen.

Het lange bombardement - een idee van Rawlinson waar Douglas Haig bezwaren tegen had - was bedoeld om de Duitse loopgraven te vernietigen en het prikkeldraad in het tussenliggende niemandsland te vernielen. Het bleek echter om vele redenen een grote vergissing:

• De Duitsers hadden zich beter en dieper ingegraven dan verwacht - de Britten hadden slechts 34 zware houwitsers die in staat waren de harde kalkgrond te doorboren;
• Een belangrijk deel van de granaten was gericht op de tweede Duitse loopgraaf, te ver weg dus;
• Veel granaten waren blindgangers;
• Het lukte niet de Duitse artillerie uit te schakelen;
• Het Britse bombardement stopte enkele minuten voor aanvang van de aanval. Men hoopte dat de Duitsers nog een tijd in dekking zouden blijven, maar dat bleek onjuist: ze betrokken onmiddellijk hun stellingen;
• Verschillende mijnen explodeerden of te vroeg - zodat de Duitsers gewaarschuwd werden - of te laat - zodat de eigen troepen bedolven werden;
• De aanval vond niet tijdens de ochtendschemering plaats maar in vol daglicht;
• Het prikkeldraad was - ondanks het feit dat ongeveer de halve munitievoorraad besteed was aan het vernietigen ervan - nagenoeg ongeschonden zodat dit de soldaten ernstig hinderde;
• Door de bombardementen was het gebied extra moeilijk begaanbaar;
• De soldaten droegen elk zo'n 30 kilo aan wapens en bepakking;
• Omdat men geen tegenstand verwachtte, gingen de soldaten lopend en in gesloten formatie naar voren, verdeeld in vele aanvalsgolven - ook dit had Haig overigens afgeraden.
• Het bombardement werd nog eens twee dagen gerekt omdat de aanval wegens hevige regenval moest worden uitgesteld. De eindfase was hierdoor minder intensief.

Het resultaat was een slachting. Op de eerste dag verloren de geallieerden 60.000 soldaten aan doden en gewonden, waarvan 30.000 in het eerste uur van de aanval. Op de meeste plaatsen lukte het niet eens om het niemandsland over te steken. Voor de Britten zijn de exacte verliescijfers van de eerste dag bekend: 19.240 doden, 35.493 gewonden, 2152 vermisten en 585 krijgsgevangenen, in totaal 57.470 man. Het Britse leger verloor op deze dag meer soldaten dan in welke andere veldslag in zijn geschiedenis. De Duitsers die, qua manschappen, zeven keer zo zwak waren, hadden ook maar een zevende van die verliezen: 8.000 man.

De legerleiding weigerde het falen van de actie in te zien en de strijd ging nog drie maanden door. Tegen het invallen van de winter was slechts een honderdtal vierkante kilometers veroverd ten koste van onnoemelijk vele mensenlevens. Pas op 18 november 1916 staakte de geallieerde legerleiding de aanval. De tol was hoog: Het Verenigd Koninkrijk verloor 420.000 manschappen, Frankrijk 200.000 en Duitsland 450.000, totaal 1.070.000 man.

Op dit slagveld werden op 15 september 1916 voor het eerst tanks ingezet. Van de 49 Britse Mark I-tanks bereikten slechts 36 stuks de frontlijn en de meeste daarvan staakten de strijd al snel.

Thiepval Memorial is een oorlogsmonument gelegen nabij het Franse dorp Thiepval.

Het monument herdenkt 72.191 vermiste Britse en Zuid-Afrikaanse soldaten uit de Eerste Wereldoorlog. Het is het grootste Britse oorlogsmonument ter wereld. De boog maakt deel uit van de Frans-Britse oorlogsbegraafplaats die door de Commonwealth War Graves Commission is geregistreerd onder de naam Thiepval Anglo-French Cemetery. Het monument werd ontworpen door Edwin Lutyens.

Het imposante monument werd gebouwd tussen 1928 en 1932 door de Commonwealth War Graves Commission op de heuvelrug met uitzicht op het dorp en het oude slagveld. Het is opgetrokken uit bakstenen naar een ontwerp van Edwin Lutyens. Het heeft de vorm van een triomfboog en is 45 meter hoog. Het werd ingehuldigd op 31 juli 1932 in aanwezigheid van de Prins van Wales, de latere koning Edward VIII, en de president van de Franse Republiek Albert Lebrun.

Het monument bestaat uit een reeks bogen ondersteund door zestien massieve, vierzijdige, witte pilaren van portlandsteen waarin de namen zijn gegraveerd van 72.205 Britse en Zuid-Afrikaanse soldaten die vermist raakten op het slagveld van de Somme in de periode juli 1915 tot maart 1918. Boven de namen zijn gesneden lauwerkransen aangebracht en staan de gegraveerde namen van plaatsen die in de Slag aan de Somme van belang waren. Door de 25 meter hoge centrale boog kan men het monument doorlopen en het militaire kerkhof aan de achterkant bereiken. Het monument wordt jaarlijks door meer dan 160.000 bezoekers bezocht.

De Ulster-toren is de replica van een toren in de buurt van Belfast in het trainingskamp van de 36th Division die op 1 juli 1916 in het kruisvuur van de Duitse en Britse artillerie terechtkwam. Het is het Iers monument voor de Slag aan de Somme. Het is ook een gedenkteken voor de soldaten uit Ulster die zijn omgekomen tijdens de Grote Oorlog.

Albert

In de Gallo-Romeinse periode was hier al een nederzetting op de Romeinse weg Chaussée Brunehaut, bij een brug over de Ancre.

Albert, toen nog Ancre genoemd, kreeg stadsrechten in 1178. De stad kreeg omstreeks 1620 haar huidige naam. Ze werd genoemd naar Charles d'Albert, hertog van Luynes, een gunsteling van koning Lodewijk XIII die de nieuwe gouverneur werd van de stad als opvolger van de in ongenade gevallen en vermoorde Concino Concini. De stad werd herhaalde keren ingenomen en verwoest.

In 1884 werd de Basiliek Notre-Dame de Brebières gebouwd als Mariaal bedevaartsoord.

Na de Eerste Slag bij de Marne werd de stad ingenomen door de Duitsers op 29 augustus 1914. Ze werd heroverd door de Britten op 13 september. Ze bleef echter op ongeveer 3 km van de frontlijn liggen. Het volledige stadscentrum, het station en de fabrieken werden in de volgende maanden vernield tijdens Duitse bombardementen. Vanaf juli 1916 verplaatste de frontlijn zich meer naar het noorden. Op 26 maart 1918 werd de stad heroverd door de Duitsers. Vanaf april was de stad slachtoffer van Britse bombardementen. Op 23 augustus 1918 werd de stad, die volledig in puin lag, definitief bevrijd.

In de jaren 1920 en 1930 werd de stad in een homogene stijl heropgebouwd. De basiliek is het enige gebouw dat naar oorspronkelijk ontwerp werd heropgebouwd.

Als je door de slagvelden en gedenktekens van de Somme toert, dan is dit (Belvédère d'Eclusier Vaux) een heerlijke plek om onderweg te bezoeken, tot rust te komen en dood en verderf  achter je te laten. Er is niet veel parkeergelegenheid, maar er lijken niet veel mensen te komen, dus dat is geen probleem. Het is ongeveer 10 minuten lopen naar een heel goed uitkijkpunt en vanaf daar kun je de Somme-vallei zien - prachtig! Er zijn langere wandelingen, dus je zou hier uren kunnen blijven. 

Het is hier zo stil en zo romantisch, alsof je in een nadere wereld bent, zonder gejaagdheid. Ik moest denken aan het liedje van Wim Sonneveld "Het dorp", want het is hier toch alsof de tijd heeft stil gestaan.

De Somme is niet alleen een historisch slagveld! Het is ook een prachtige riviervallei, en dit uitkijkpunt geeft het beste uitzicht over een deel ervan waar de schoonheid grotendeels ongerept is, met kronkelende kanalen, uitgestrekte moerassen en dieren in het wild. Het gemakkelijke wandelpad er naar toe is op zich al aangenaam en leidt door weelderige vegetatie, met een half verborgen kleine kapel die bijdraagt aan de buitenaardse sfeer van deze plek.