Oude centrum

De Grote Markt is een driehoekig plein en het centrum van Antwerpen. Het is de ideale startplek voor het bezoeken van een aantal van de populaire bezienswaardigheden in Antwerpen. Op mooie dagen zitten de terrasjes overvol. Het plein wordt beheerst door de toren van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal en het Stadhuis. Dat Stadhuis werd gebouwd tussen 1561 en 1564 in renaissancestijl met zowel Vlaamse als Italiaanse invloeden. Kijk maar eens naar het bovenste deel van de gevel: duidelijk Vlaams. Maar de nissen en pilasters getuigen van Italiaanse invloeden.

Het interieur van het Stadhuis is zeer de moeite waard. Er zijn fraaie zalen, zoals de Leyszaal met grote fresco’s en de Trouwzaal met schilderingen van het huwelijk in verschillende tijden.

De gildenhuizen aan de noordkant van het plein zijn zeer de moeite om aandachtig te bestuderen. Deze gildenhuizen zijn overigens niet origineel. Het grootste deel van de huizen brandde af in 1576 en werden daarna gereconstrueerd. Het grootste huis is Het Pand van Spanje op nummer 7 met een opvallend beeld van Sint Joris en de Draak. Sint Joris staat op het punt de draak te verslaan en de draak kan zich nog net aan de gevel vastklemmen. Het lijkt wel alsof de draak ieder moment naar beneden kan vallen.

De fontein op de markt is versierd met een beeld van de Romeinse soldaat Silvius Brabo. Die is verbonden met een legende over de herkomst van de naam van de stad. De reus Druoon Antigoon eiste een zware tol van de schippers op de Schelde. Van iemand die niet kon of wilde betalen hakte Druoon de hand af. Silvius Brabo verzette zich tegen de reus, versloeg hem en liet Druoon hetzelfde lot ondergaan als zijn slachtoffers: Brabo hakte Druoon’s hand af en wierp die in de Schelde. Antwerpen komt dus van ‘handwerpen’. Althans, volgens deze legende. Aannemelijker is dat de naam afgeleid is van ‘de aanwerp’, een zandplaat in de Schelde.

Suikerrui

De Suikerrui is een straat in het oude centrum van de stad Antwerpen en verbindt de Grote Markt met de oostoever van de Schelde. De naam verwijst ook naar de rui die zich onder de straatstenen bevindt.

De naam 'Suikerrui' stamt uit omstreeks 1530. Het gedeelte tussen de Hoogstraat en de Pieter Potstraat werd toen zo genoemd, terwijl aan de overkant (in het midden stroomde water) de naam Zoutrui gebruikt werd. Het gedeelte tussen de Pieter Potstraat en de Schelde werd Boterrui genoemd.

In 1661 werd het grootste deel van de huidige Suikerrui overwelfd. De Boterrui zou pas in 1832 volgen. In1893 werd de naam Suikerrui op de gehele straat van Grote Markt naar Schelde van toepassing. Sinds 1907 heeft de Suikkerrui haar huidige vorm.

De overdekte waterstroom onder de Suikerrui diende tot de jaren 1990 als riool. Tegenwoordig kan men er een ondergrondse, geleide wandeltocht doen, vertrekkend vanaf het Ruihuis op de Suikerrui.

In 2012 werden bij werken de resten van het vijftiende-eeuwse gotische stadhuis ontdekt tussen het stadhuis en de ruien, net onder de Suikerrui.

Waar ik graag kom is Cafe Den Uilenspiegel. Een gezellige kroeg op de hoek van de Suikerrui, vlak achter het stadhuis.

De Ruien zijn de ondergrondse getuigen van een het rijke Antwerpse verleden boven de grond. Ruien, vlieten en vesten doorkruisen de stad al sinds de Middeleeuwen.

Dit netwerk van natuurlijke en uitgegraven waterwegen voorzag de stad van water en een binnenhaven. Toen de ruien overwelfde riolen werden, verdween dit unieke stukje erfgoed uit het stadsbeeld, samen met de algemene kennis.

Laat je meenemen op een bevreemdende wandeling in de onderbuik van Antwerpen!

Met al die trendy koffiebars die overal opkomen, óók in Antwerpen, is het juist wel eens leuk om naar een ouderwets gezellig koffiehuisje als De Lantaren te gaan. Je vind deze in de Haarstraat.

Hier geen hippe barista’s, maar gewoon lekkere koffie (en thee en chocolademelk). Daar draait het per slot van rekening om!  Hier draait het om rust en gezelligheid. Ik kan er een hele middag doorbrengen. Het heeft wel iets van een Weens Koffiehuis Zeker een aanrader!

Maar helaas, sinds 2020 is dit ook weer een stukje historie.

Als bij De Lantaren vertrekt moet je ook zeker ook door De Vlaaikensgang of Vlaeykensgang. Het is een 16e-eeuws steegje in het historisch centrum van Antwerpen. Langs de kasseipaden bevinden zich in totaal elf authentieke achterhuizen. De naam Vlaaikensgang is afkomstig van een vlaaien- en wafelhuis dat er vroeger was.

De ingang (of uitgang) van de Vlaaikensgang bevindt zich op de Oude Koornmarkt. Eerst treft men de eerste binnenplaats aan, die getypeerd wordt door enkele witgekalkte en gepekte gevels. De tweede binnenplaats bereikt men via een doorgang met een Christusbeeld. De laatste binnenplaats bestaat uit enkele huizen met lijstgevels. Hier bevindt zich ook de uitgang naar de Pelgrimstraat. Vroeger woonden hier schoenmakers die ook de noodklokken van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal moesten luiden, terwijl er nu enkele antiekwinkels en kunstgaleries gevestigd zijn. Op de Grote markt, maar ook op de Suikerrui, de Pelgrimstraat en de Oude Koornmarkt zijn diverse restaurants; Italiaans, Argentijns, Thais, Japans nou ja, noem maar op.

Pelgrimstraat

In het hart van Antwerpen op een boogscheut van de mooie O.L.V. Kathedraal in de Pelgrimstraat ligt de Pelgrom, misschien wel min favoriet. Het is een bar, café en restaurant in één, gelegen in de meest unieke locatie te Antwerpen. Maak er kennis met een van de 24 tapbieren of +100 bieren. Je kunt er ook genieten van lekker wijntje, bubbels, en cocktails. Dat in een bijzonder omgeving: onder de grond in prachtig gewelfde kelders anno 1425.

Maar ook hier weer: Het heeft de Coronacrisis niet overleefd. Hopelijk komt er snel iets nieuws in.

Handschoenmarkt. Als je daar staat kun je niet om de O-L-V-kathedraal heen, je staat haast in de schaduw van de enorme toren.

De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal is een gotische kruiskerk die gebouwd werd tussen 1352 en 1521. Als eerste werd het koor gebouwd, dat in 1415 werd voltooid. Daarna werd de eerste geleding van het westelijke torenfront gebouwd. Rond 1430 werd besloten om de kerk breder te maken dan het oorspronkelijke plan en werd begonnen met de bouw van uiterste noordelijke en zuidelijke zijbeuken. Op die manier zou uiteindelijk een zevenbeukige kerk ontstaan. Het schip van de romaanse Onze-Lieve-Vrouwekerk, dat door de gotische kerk werd vervangen, bleef daardoor in gebruik en werd pas in 1469 afgebroken. Kort daarop werd begonnen met de bouw van de middelste en binnenste zijbeuken en de middenbeuk. Het schip werd in 1487 voltooid; aan het dwarsschip werd tot 1495 gewerkt. In 1502 begon men aan de verdere afwerking van de noordelijke toren, waarvan het kruis in 1518 werd gewijd. In 1534, na de brand van 1533, werd de houten vieringtoren  geplaatst. Pas in 1614 werd gestart met de bouw van de gewelven van de middenbeuk en de dwarsbeuken. Bij de bouw van de kathedraal waren onder meer de bouwmeesters Jan en Pieter Appelmans en Pombout II Kelderman betrokken.

De kerk wordt tot de hoogtepunten van de Brabantse gotiek gerekend, maar vertegenwoordigt een nieuw type binnen die stijl. Zo werden geen ronde zuilen met koolbladkapitelen toegepast, maar geprofileerde bundelpijlers die zonder onderbreking doorlopen in de gewelfribben. Daarnaast zijn de scheibogen tussen schip en zijbeuken uitzonderlijk breed en is het triforium achterwege gelaten. In plaats daarvan is er een strook maaswerk aangebracht boven de scheibogen.

De kathedraal is bekend geworden door haar indrukwekkende westgevel met haar timpaan dat het Laatste Oordeel (Jan-Baptist van Wint, 1903) weergeeft. De noordelijke toren is ruim124 meter hoog en is sinds de sloop van de Sint-Lambertusdkathedraal in Luik in 1794 de hoogste kerktoren van de Nederlanden. Hij werd gefinancierd door de stad Antwerpen en valt ook nu nog onder het stadsbestuur en niet onder het kerkbestuur. Deze toren is een voorbeeld van flamboyante gotiek, en is opgetrokken in witte Balagemse zandsteen. Aan de toren werd jaren gebouwd en hij werd in 1518 voltooid. In de 18de eeuw is hij voor het eerst gerestaureerd. De restauratiewerken in de 19de eeuw werden geleid door Frans Andries Durlet.

In de noordelijke toren bevinden zich de luidklokken en de beiaard. Er zijn 515 treden in deze toren, maar daarboven zijn nog trappen die alleen voor personeel toegankelijk zijn. De toren is elke woensdag van april tot september te bezoeken onder leiding van erkende gidsen.

De zuidelijke, veel lagere toren werd op kosten van de parochie gebouwd.

In 1521 werd begonnen met de vergroting van de kathedraal, die een groter koor en hoofdbeuk zou krijgen. Om plaats te maken voor deze hoofdbeuk moest alles ten zuiden van de huidige hoofdbeuk afgebroken worden, de huidige hoofdbeuk zelf zou dan als een zijbeuk fungeren. Men plande dus ook de Zuidertoren af te breken, wat meteen verklaart waarom deze nooit werd afgewerkt. Verder dan de basis van het nieuwe koor is men nooit geraakt, zoals te zien is op het stadsplan van Vergilius Bononiensis uit 1565. In 1533 breekt er namelijk een grote brand uit in de kathedraal die veel schade aanrichtte. De herstelling ervan trok veel mankracht en middelen naar zich toe waardoor de bouw moest worden gestaakt. Door de opkomst van het protestantisme in de decennia daarna daalden de inkomsten van de Kerk drastisch, waardoor de plannen voor de vergroting definitief opgeborgen werden. Vandaag de dag kan men het grondplan van de geplande uitbreiding nog steeds aflezen in de vorm van het stratenplan (Lijnwaadmarkt, Melkmarkt, Sint-Pieterstraat).

Van het oorspronkelijke interieur is zo goed als niets bewaard. In de Reformatie raasde de beeldenstorm door de kathedraal. Glasramen, beelden, relieken, praalgraven en tientallen altaren werden onteerd en vernietigd door calvinisten. De in een kapel vereerde reliekschrijn met daarin de voorhuid van Jezus ging verloren. Slechts enkele oude fresco's getuigen van de laat-gotische inrichting. Tijdens het Twaalfjarig Bestand werd de kathedraal heringericht in barokstijl . Later kende de kathedraal opnieuw een bloeitijd tijdens de neogotiek. De naturalistische preekstoel uit 1713 is van Michiel van der Voort. Hij was gemaakt voor de Sint-Bernardusabdij van Hemiksem en is in 1804 overgebracht naar de kathedraal.

Rechts in de kathedraal bevindt zich de Ark van het Verbond. Het is in late Rococostijl en staat op het altaar van de Broederschap van het Allerheiligste Sacrament. Voorin links in de kathedraal is een donkere lambrisering met negen biechtstoelen. De twaalf apostelen zijn vergezeld door twaalf vrouwelijke figuren. In de Mariakapel bevindt zich het genadebeeld van Onze-Lieve-Vrouw van Antwerpen waar de kerk naar is vernoemd. Het stond al voor de beeldenstorm van 1566 in de kerk. De kathedraal heeft diverse gebrandschilderde ramen met religieuze afbeeldingen.

Blauwmoezelstraat, das aan de noord kant van de kathedraal. Bijna onder de toren bevond zich hotel Postiljon. Het is een budget hotel, maar de kamer zijn er heerlijk en schoon. Het ontbijt is er prima en het personeel is erg vriendelijk. Een prima uitvalsbasis voor een weekendje Antwerpen, want alles ligt slechts op wat voetstappen van de verblijf hier. Hier ben ik dan ook kind aan huis. Het mooie, is, ze hebben de Corona tijd gebruikt om de kamers op nieuw in te richten. Het is nu op gesplitst in twee hotel te weten: P6 en Mezovin. Over die laatste kun je verderop nog uitgebreid lezen.

Een paar deuren verder (letterlijk) is het  Elfde Gebod. Wat dit cafe, restaurant zo bijzonder maakt zijn alle heiligenbeelden die er uitgestald staan. het is als of je in de kerk een biertje of wijntje zit te drinken. Erg fijne sfeer hier ook, maar let op, om 12 uur 's nachts gaan de deuren dicht. Wil je langer door blijven hangen? Op de Torfbrug, net om de hoek, zijn er nog genoeg open, dat geldt ook voor de Grote Markt en de Kaasrui.

Een klein stukje verder, op de hoek met de Korte Nieuwstraat en de Suikerrui tref je Salsa. Ook een geweldige kroeg, waar je tot laat kunt dansen en je de muziek door je botten voelt trillen. Het kan er wel erg druk zijn hoor. Een klein stukje verder nog in de Korte Nieuwstraat in een oud kerkje zit Bompa, een heerlijke koffiebar!  Sorry, maar ook die heeft Corona niet overleefd.